8 Karel de Grote

 

 

 Vrijwel alle oud-Groninger en oud-Zeeuwse families zullen langs één of meer lijnen afstammen van Karel de Grote (742 – 814). Het is echter slechts weinigen gelukt om de circa 40 generaties, die ons van deze “Charlemagne” scheiden, ook te documen-teren1,2. Pas na de afronding van het vK-boek bracht een toevalstreffer me op een spoor naar Karel de Grote. Het spoor naar  Van Klinken-familieleden loopt via de oud-Belgische familie De Carpentier. Zo ik er al eens over gemijmerd zou hebben, dan zou ik gedacht hebben aan een stamlijn via Duitsland. Maar nee, twee lijnen lopen via België en Frankrijk. Die lijnen lopen vooralsnog naar Groningen, maar het is heel goed mogelijk dat er vroeg of laat een spoor naar de Zeeuwse vK’s wordt gevonden, met name via hun grote Hugenoten instroom. Zeeuwen: doe Uw best en strive diligently! De verwijzing naar de familie Dorst (vK-boek p179) zit er al dicht bij. 

Een generaties lang doorlopende documentatie van vaderschap kan 100% zekerheid slechts benaderen. Recent DNA-onderzoek bevestigt echter dat de DTB-gegevens behoorlijk betrouwbaar zijn4, meer dan tot voor kort wel eens verondersteld werd. Maar zelfs als we per generatie 99% zekerheid aannemen, is de uiteindelijke betrouwbaarheid slechts 0,99 tot de macht 40 of wel 0.67 (67%). Bij aanname van 95% zekerheid neemt die betrouwbaarheid drastisch af tot 13%, althans wanneer men over slechts één verbindende stamlijn beschikt. Overigens worden volgens het Romeinse recht ook adoptief-kinderen de jure tot de stamreeks gerekend. Neem het met een korrel zout, maar het kan een sport en passie worden om te zien hoever men komt met beschikbare maar niet altijd goed toegankelijke informatie in literatuur en archieven. Het is een buitenkans om in de context van Europese geschiedenis ergens in een eindeloze rij van naamloze voorouders aansluiting te vinden bij iemand die een miniem deel van haar of zijn genenbestand aan Karel de Grote heeft te danken.

Het speurwerk valt grofweg uiteen in drie delen: i) Zoek in eigen land terug tot in de middeleeuwen. ii) Daarna is expertise nodig bij het doorworstelen van moeilijk leesbare archiefstukken in binnen en buitenland, hoewel kritisch gebruik van internet hierbij kan helpen. iii) Het eindtraject tot aan de Karolingische tijd is daarna weer gemakkelijk. Dat traject is uit en te na uitgeplozen door historici aan de hand van oude handvesten en kloosterarchieven met betrekking tot de oudste hogere adel. Die oudste lijnen sijpelen door in het tussentraject (ii) naar de lagere adel en naar gegoede middenstand waarvan iets op schrift is gesteld, of geheel anders naar een gevonniste in gerechtelijke archieven. In traject i) verspreiden de lijnen zich steeds breder, soms tot in de laagste klassen van de bevolking.

 

Het vK-boek noemt Pieter de Carpentier (1588-1659; p354 VII.6). De toevalstreffer in het Rijks Archief Groningen was het vinden van een deel-genealogie, geschreven door een achterneef van deze Pieter in de 17e eeuw en teruggaand tot 1440. Daarmee zijn we in de tijd al fors op weg naar Karel de Grote. Bij één voormoeder moet enig voorbehoud gemaakt worden, namelijk bij Nicole de Noyelles (~1458). Die werd genoemd in een betrekkelijk gerenommeerd boek (E.J.Sellers 1928) in de stamlijn naar Karel de Grote. Bij recent historisch onderzoek is de plaatsing van deze Nicole niet onmogelijk, maar moeilijker dan gedacht. Dat is één van de risico’s naast de genoemde 67%.

Via de Carpentier’s en de aangetrouwde Van Klenck’s kan de stamlijn naar Groningen worden vervolgd tot aan Agneta Bouwina Van Klenck (1703).

 


 

Eenmaal alert geworden volgde al snel nog een ander spoor van Karel de Grote naar de Veen-koloniën, en wel via het geslacht Ketel. Zoals uit de bijbehorende stamlijn valt af te lezen, vestigde Hendrik Jans Ketel zich in de 17e eeuw in de toen nog jonge veenkolonie Wildervank. Hij kreeg een groot nageslacht, via huwelijken van (klein)dochters die een veelheid van familienamen inbrachten. Beginnend met Jan Hendricx Ketel en Lijs Bolleveld als generatie G32, neemt het aantal huwelijken in de Wildervank snel toe tot 69 voor Generatie 37. In recht-streekse vader-op-zoon lijn neemt de naam Ketel echter drastisch af tot nog een enkeling. Toch realiseerde één Ketel in de vorige eeuw als manufacturier aan het Wildervankster kanaal een fraai jugendstil pand, waarin in 2009 (zie foto) een kunsthandel was gevestigd.

 

 

Via de dochterhuwelijken is het aantal Veenkoloniale nazaten echter opmerkelijk groot. Via geboorteregisters tot 1906 en huwelijksregisters tot 1922 kon ik 602 familienamen opsporen. Het  is dan ook niet verwonderlijk dat enkelen daarvan in het vK-familieboek opduiken.

De Middeleeuwen met al hun devotie en met al hun wreedheden, kruistochten en ridders, renaissance, reformatie, VOC, veenontginningen,  … ze zijn verscholen in de volgende stam­lijnen, via Klenck-Carpentier en via Ketel-Ketel van Hackfort.

 

Literatuur:

*  Gens Nostra: Karel de Grote nummers; september – november 1968

*  Joh.v. Klinken Roots@Groningen 15(2008)29

*  De Nederlandsche Leeuw XLIV (feb 1926) 34

*. www.Remiens.nl;  www.sintermeerten.nl . Google op “Nicole de Noyelles

8. www.xs4all.nl/Van Karel de Groote naar Robin Schimmel


BMT Manager
Een genealogie van de "Stichting Families van Klinken" met kwartieren Boelkes, Bots, Braam, Gnodde, de Jonge, Kloppenburg, Mooibroek, Spier, Vos en Zuidema © 2018 Families van Klinken :: Laatste update: 28 augustus 2014 :: Realisatie: BMT Media